نسیم حیات

طرح مطالعاتی آثار شهید سید مرتضی آوینی

نسیم حیات

طرح مطالعاتی آثار شهید سید مرتضی آوینی

دریافت طرح‌نامه نسیم حیات(165 کیلوبایت)

بسم الله الرحمن الرحیم 

مقدمه 

چه بخواهیم و چه نخواهیم ما وارث انقلابی هستیم که امام خمینی، این خلف صالح اولیا و انبیای الهی که هنوز قدر و شأن و ارجش بر ما پوشیده است، بنیان گذاشت و مردم ایران به تبع ایشان و با اعتماد به آنچه می‌خواست و می‌طلبید، در راه محقق کردن آن کوشیدند و در یوم‌الله 22 بهمن 57 موفق به این کار شدند.

تمامی آنچه حضرت امام از دریچه­‌ی حکمت تأویلی خویش می‌دید، به‌درستی بر ما آشکار نیست. و شاید به همین دلیل بود که در اواخر حیات ایشان و در سال‌های بعد از آن، بسیاری از دستاوردهای انقلاب، مورد نقد و جرح و تعدیل برخی دوستان دیروز انقلاب واقع شد و کار به جایی رسید که امروز گرفتار آنیم: شیطانی را که حضرت امام از در رانده بود، بار دیگر از پنجره وارد خانه دل و عقل‌ها شده و عقل ادبار چوب نقد برداشته و مایملک این خانه را به حراج گذاشته است. یک بار دیگر «عقل غربی» سیطره یافته و وجود بشر را، در دایرةالمعارف خویش معنا کرده است. بی‌دردی و لذت‌پرستی، توجیه­ی عقلایی یافته است و از میدان‌های ورزش تا کلاس‌های دانشگاه، رب‌النوع تمتع است که پرستیده می‌شود. «سکولاریسم و پلورالیسم»، مانیفست روشنفکران و مصلحان اجتماعی و بعل ذبوب جامعه­‌ی امروز شده و «تکلیف شرعی» خرافه‌ای بازمانده از پیشینیان، بیش نیست. نه تنها اعمال و رفتار گذشته، که حتی خود امام(ره) هم با همین مبانی نقد و تفسیر می‌شود و در رهگذر این نقد، اشتباهات ایشان! به پسینیان گوشزد می‌شود: اشتباهاتی نه از آن دست که خود امام در صحیفه از آنها سخن می‌گوید، بلکه اشتباهاتی که امام «غیرمعصوم» ما متوجه آنها نبود و به دلیل عدم آزمودن تصورات و اراده‌اش به محک تجربه تاریخی، تصور درستی از آنها و وضع مطلوبی که در نظر آورده بود نداشت!
ما وارث چنین انقلابی هستیم. انقلابی که فاتحان لانه­‌ی جاسوسی‌اش اغلب از رفتار گذشته‌ی خویش نادمند و «مجاهدان انقلابش» که در زمان حیات حضرت امام هم اعلام کرده بودند «شیعه‌­ی تنوری» نیستند (و مقصودشان این بود که در زمان غیبت معصوم باید نتیجه هر کاری را که ولی از آنها می‌خواهد بدانند تا به آن دست بزنند) معترف به اشتباه در برخی عمل‌کردهای گذشته با تجدید نظرهایی در مبانی اعتقادی و عملی خویشند و انقلاب اسلامی سی سال پس از وقوع، هنوز درگیر اثبات الفبای تحقق خویش است و چندان باورمندی نمی‌یابد. گرد افسردگی و مرگ بر ذهن اندیشمندان انقلابی نشسته و باورمندان دیروز آن، بیمناک از تحقیر و تمسخر و ریشخند تجدید نظرطلبان، سودای هم‌خوان کردن فکر و اندیشه و عمل انقلابی دیروز، با ارزش‌های مسلم جامعه­‌ی بشری‌اند که دموکراسی و حقوق بشر و آزادی و... است! انقلابی که طنین آن سی سال بعد از تحققش، اقصی‌نقاط آفریقا و آسیا و آمریکا و اروپا را به لرزه درآورده، در داخل با این سؤال روبه‌رو شده که «باید چه بشود که بفهمیم اشتباه کرده‌ایم؟» گویی «تجربیات تاریخی» صرفاً منحصر در وقایعی است که در غرب و طی این چهار قرن اخیر روی داده و ذیل دموکراسی و لیبرالیسم و سکولاریسم تعریف می‌شود و نه تجربه تاریخی پیروزی درخشان «حزب‌الله لبنان» علیه دشمن تا بن دندان مسلح و سفاکی چون اسرائیل، یا «بهار عربی» در مصر و تونس و بحرین و لیبی و یمن و افزونی کلونی‌های انقلابی و اسلامی فرزندان حقیقی امام(ره) در اقصی‌نقاط عالم. بگذریم از آنکه امام و انقلابش تاریخ‌ساز بودند، نه ذیل تاریخ، و باور دینی ما متضمن این معناست که تحول در نفوس است که تغییر دوره‌ای تاریخی را به همراه دارد.
این روزها تنها سرمایه بجامانده برای این انقلاب مردمند: مردمی که اگرچه بر دین عجائزند و چیزی از تفکر مابعدالطبیعی امروز نمی‌دانند، اما به مدد حجت باطنی خویش که عقل اقبال است، در اعتقاد خویش ثابتند و حتی اگر نتوانند برهانی فلسفی بر اعتقاد خویش اقامه کنند، باز گوهری چون امام را با زیور بدلی روشنفکرانی که همه چیز را با محک «علم» کوته‌بین و کوتاه‌پسند امروزی می‌سنجند، اشتباه نمی‌گیرند.
در این احوال شاید به جای تجدید نظر در مبانی انقلاب، بیشتر محتاج تجدید نظر در مبانی اعتقادی خویش باشیم. چرا که گویی این مبانی در نظر ما و به مرور زمان طی این سی سال، دیگرگون شده. با عقل امروزی، بیم آن هست که چند صباحی دیگر، از امام و صحیفه‌اش که نازله‌­ی چندین و چندباره قرآن در عصر ماست، چیزی فهم نشود. چنانکه بارقه‌های آن، از همان سال 67 هم هویدا بود و مسئولان ما اشارات ایشان را درباره سلمان رشدی درنیافتند و با بی‌اعتنایی عملی به حکم ایشان، کار به جایی رسیده که امروز هر پتیاره‌ای، کاریکاتور معصومین(علیهم­السلام) را می‌کشد و قرآن می‌سوزاند.
راهنما و دلیل ما در این راه، تنها و تنها متفکرانی هستند که به‌جان، قدم در راه شناخت غرب و انقلاب اسلامی گذاشته‌اند و بعد از آنکه خود از این مهلکه­‌ی دشوار، به سلامت جسته‌اند؛ اثری، از راه رفته پشت سر گذاشته‌اند.
سیدمرتضی آوینی، شاگرد آن امام نازنین و پرورده این چنین انقلابی است. کسی که غرب را به جان آزموده و از آن برگذشته بود: اعجوبه‌ای که به این مقدار اکتفا نکرد و قدم در راهِ تفصیلِ اجمالی گذاشت که امام آن را مشخص کرده بود. او از معدود متفکرانی است که درست مثل خود امام، هرچه می‌گذرد، افسوس نبودنش بیشتر جان عاشقان حقیقی امام و انقلابش را می‌آزارد. با این همه صد شکر که او ماحصل سلوک خویش را به‌تفصیل و با مهارتی ستودنی نوشته و در قالب آثار مکتوب خود به یادگار گذاشته است. این تحفه، برای کسانی که می‌خواهند گنج انقلابی را که امام برایشان به یادگار گذاشت بیایند، در حکم نقشه‌ی راه است. نقشه‌ای که اسرار و رموز اشارات امام را دریافته و به ما باز می‌شناساند. اشاراتی که امام خود نیز آنها را از عقل کل و اوصیای او، ائمه معصومین(علیهم‌السلام)، فرا گرفته بود.

بیان مسئله

برای برون‌رفت از بحرانی که دامن بشرجدید را به طور اعم و ما را که فرزندان انقلاب اسلامی هستیم به طور اخص، گرفته باید ابتدا در شرایط لازم برای این بیرون شدن بیندیشیم .
مرور تجربه آوینی که درخلال نوشته‌های او ممکن می‌شود، نه یک راه حل،‌که ممهد و آماده‌گر پیشنهاد یک راه حل است. این تجربه، الگویی در عرض الگوهای متعارف نیست. آوینی، اقتصاددان یا مرد سیاست یا جامعه‌شناس نبود. او معتقد بود مادامی که ما اولاً به مدد فلسفه، عالم جدید پیرامون خود را که زیر بنایی فلسفی دارد (و چقدر هم روی این موضوع تأکید می‌کند) نشناسیم، به اصطلاح معروف، «نمی‌فهمیم از کجا خورده‌ایم»، و بعد اگر شناختیم ولی به علوم غربی و محصولات تکنولوژیک که مولود این تمدنند و برای ارضای نیازهایی بسیار دور از نیازهای واقعی و ذاتی بشر (انسان)، پدیدآمده‌اند مسلط نشویم، نه اجازه داریم و نه خواهیم توانست این علوم و محصولات را «ابزارخویش برای رسیدن به وضع مطلوب» بنامیم و بدانیم؛ چرا که نسبت این باصطلاح ابزار، با ما و غرب که موجد آن بوده، یکسان نیست و بنابراین طبعاً بیشتر به آنها متمایل است تا ما، ‌این «ابزار» هم ما را به همانجا که خاستگاه آن است، راهبر خواهد شد. و برای اینکه چنین اتفاقی نیفتد باید تصور کوی لیلی، هوش از سرمان نرباید و دائم بیدار باشیم که ناقه‌­ی علوم جدید و تکنولوژی برخاسته از آن، ما را به آنجا که خودمان مراد کرده‌ایم برساند. آوینی به تفصیل راهی را که خود در این جهت رفته، به زبان عبارت در آورده و نشانمان داده است. شاید اگر کسی آثار آوینی را از سر تفنن یا اظهار فضل بخواند، هیچ­گاه نتواند راهی را که او به هزار و یک زبان ما رابه آن دلالت می‌کند، باز یابد.اما باز شاید دانشمندانی که انگیزه انقلابی و الهی دارند و در نتیجه­‌ی زندگی در شرایط حاضر میان جان و جسمشان فاصله­ای افزاینده و روز افزون احساس می­‌کنند، با خواندن این آثار و مقالات، راه­بر به جایی شوند که نجات بشر امروز، در آن نهفته است.
این مقالات که از آن سخن می‌گوییم، تنها چند گزاره ساده به سان دستور زبان ادبیات فارسی برای کسی هستند که سودای شاعری در سر می‌پروراند. هیچ شاعری به محض حفظ کردن شعر پیشینیان و خواندن دستور زبان فارسی، شاعر نشده است. دانستن دستور زبان و خواندن شعر در منتها درجه خود، شاید ادیب بپرورد. برای شاعر شدن، جوششی از درون لازم است که بخشی موهبت الهی است و بخشی بسته به ظرفیت شخص. پس تکرارکنیم: شاید از خلال تجربه خواندن آثار آوینی و مداقه در آنها، بتوان راهی برای برون‌ رفت از مصیبتی که بدان دچاریم جست.



دریافت فایل همین مطلب
عنوان: تبیین جایگاه طرح مطالعاتی نسیم حیات
حجم: 165 کیلوبایت

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی